Κοινωνική και συναισθηματική ενδυνάμωση των νέων στην μετά-covid εποχή

 Τα τελευταία τρία χρόνια, μετά το ξέσπασμα της πανδημίας COVID-19, οι νέοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια πληθώρα προκλήσεων, που καλύπτει, ευρύτερα, όλο το φάσμα της συναισθηματικής και κοινωνικής τους εμπειρίας. Κατά την περίοδο της πανδημίας, η νεολαία κλήθηκε να αντιμετωπίσει μια νέα κρίση, που εκτός από τις υγειονομικές επιπτώσεις, είχε επιπτώσεις στις αλληλεπιδράσεις τους με το κοινωνικό σύνολο, καθώς επίσης στις συναισθηματικές τους εμπειρίες. Η ανάγκη επιβολής αλλεπάλληλων μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης και, ως εκ τούτου, ο εκτεταμένος χρόνος περιορισμού και αποφυγής συναθροίσεων και, γενικότερα, δια ζώσης αλληλεπιδράσεων, οδήγησε, αρχικά, τους περισσότερους νέους σε περαιτέρω αφιέρωση χρόνου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε ψηφιακά μέσα, εν γένει. Ως εκ τούτου, οι νέοι δέχονταν διαδοχικές πληροφορίες σχετικά με την υγειονομική κρίση, τις ευρύτερες επιπτώσεις της, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται άμεσα ο συναισθηματικός τους κόσμος· ή ακόμη κι αν επέλεγαν να αποστασιοποιηθούν από τον καταιγισμό ειδήσεων, επέλεγαν να αφιερώνουν χρόνο σε πλατφόρμες και μέσα, με εξαίρεση της ώρες της τηλεκπαίδευσης. Έρευνες, ωστόσο, ξεκίνησαν από πολύ νωρίς να αποδεικνύουν τα αρνητικά αποτελέσματα που είχε εκτεταμένη -ενίοτε κι αλόγιστη- χρήση του διαδικτύου στην ψυχική υγεία των νέων. Ο αρνητικός αντίκτυπος του εθισμού στο διαδίκτυο (‘Internet Addiction Disorder’) και η πολύωρη έκθεση των νέων στα ψηφιακά μέσα αφορά πολυάριθμες διαστάσεις της ζωής τους: προβλήματα ύπνου, απομάκρυνση από σωματικές δραστηριότητες (δηλαδή γυμναστική), από-κοινωνικοποίηση (λόγω της διακοπής των δια ζώσης αλληλεπιδράσεων) και, ως εκ τούτου, κοινωνικός αποκλεισμός. Κατά συνέπεια, οι νέοι οδηγούνταν συχνά σε συναισθήματα μοναξιάς και σε ακόμη βαθύτερες συνέπειες: απόσπαση προσοχής, διανοητική/πνευματική κατάπτωση, διακοπτόμενος ύπνος, κατάπτωση συναισθηματικής νοημοσύνης, άγχος κ.ά. Ωστόσο, άξιοι αναφοράς είναι οι τρόποι, με τους οποίους οι νέοι επιχείρησαν να αντιμετωπίσουν την ανωτέρα κατάσταση και να συμβάλλουν στην ψυχική και κοινωνική τους ευημερία. Οι τρόποι αυτοί μπορούν να τοποθετηθούν κάτω από τον ευρύτερο όρο-ομπρέλα ‘digital detox’. Αρχικά, ένα φαινόμενο που παρατηρήθηκε ήταν η οικειοθελής απομάκρυνση από τη χρήση των social media. Απενεργοποιώντας τους λογαριασμούς τους σε κάποιες από τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, και κρατώντας ενεργοποιημένες τις αναγκαίες για την καθημερινή τους επικοινωνία, πολλοί νέοι κατάφεραν να γεμίσουν τον χρόνο τους με πληθώρα άλλων δραστηριοτήτων (ενασχόληση με τέχνες, διάβασμα εξωσχολικών βιβλίων, συναναστροφή με οικεία πρόσωπα κ.ά.), συμβάλλοντας θετικά στην κοινωνική και συναισθηματική τους ανάπτυξη. Πώς, όμως, επιτυγχάνεται το ‘digital detox’; Υπάρχουν αρκετά, πολύ συγκεκριμένα, μικρά βήματα, που μπορούν να ακολουθήσουν οι νέοι και να πετύχουν την κοινωνική και συναισθηματική τους ενδυνάμωση. Πρώτον, τα περιοδικά διαλείμματα από την τεχνολογία (με την ενασχόληση, όπως αναφέρθηκε, με άλλες δραστηριότητες) μπορούν να αποτελέσουν μια καλή αρχή. Δεύτερον, εάν ένας νέος είναι σε θέση να υποβαθμίσει το μοντέλο κινητού του (με κάποιο μοντέλο που υποστηρίζει λιγότερες δυνατότητες) μπορεί να βρεθεί ένα βήμα πιο κοντά στο ‘digital detox’. Επιπλέον, η απενεργοποίηση του τηλεφώνου σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή μέσα στη μέρα, ή η χρήση της λειτουργίας ‘do not disturb’ (η οποία μετά από κάποια συγκεκριμένη ώρα μπορεί να απορρίπτει ειδοποιήσεις ή «ενοχλήσεις») μπορεί να αποδειχθεί ωφέλιμη. Η προσαρμογή, επίσης, των λειτουργιών του κινητού και τα χρονικά όρια στις εκάστοτε εφαρμογές είναι ένας εναλλακτικός τρόπος για τη μείωση του χρόνου που ξοδεύεται μπροστά από τη μικρή οθόνη. Ένας νέος μπορεί, ακόμη, να δημιουργήσει περιοχές, όπου θα απαγορεύεται η χρήση του τηλεφώνου. Τέλος, κατά τη διάρκεια της ημέρας, ένα άτομο χρειάζεται να διεκδικεί χρόνο μακριά από οθόνες και ψηφιακά μέσα, ώστε να είναι σε θέση -κυρίως πνευματική- να δραστηριοποιηθεί σε άλλους τομείς και να αδράξει νέες εμπειρίες, που θα βοηθήσουν στην περαιτέρω συναισθηματική και κοινωνική τους εξέλιξη. 

ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΧΑΝΤΖΙΑΡΑ